Edson Arantes do Nascimento, pli bone konata kaj admirata Širkař la mondo kiel "PelÚ", naski°is la 23-an de Oktobro, 1940, en eta vila°o en Brazilo nomita Trŕs Coraš§es ("Tri Koroj") en la ■tato Minas Gerais. Li estis baptata en la urba pre°ejo nomita Igreja da Sagrada FamÝlia de Jesus, Maria e JosÚ ("Pre°ejo de la Sankta Familio de Jezuo, Maria kaj Jozefo"). Lia patro, JoŃo Ramos do Nascimento, ař Dondinho, kiel li estis nomata en la mondo de futbalo, ankař estis profesia ludisto. Li estis bone konata kiel unu el la plej bonaj kap╝etistoj je sia tempo. Li estis centra avanulo por Fluminense °is lezo malpermesis al li profesie ludi futbalon je kategorio unua. Lia patrino Celeste donis al PelÚ kaj al Šiu en sia familio zorgon pri iliaj bezonoj kaj multon da amo. Kiam li estis infano, PelÚ kaj sia familio transloki°is al Baur˙, enlande de la Brazila ■tato SŃo Paulo, kie li lernis mastri la arto pri futbalo. Iam li konfesis ke li "tinha trŕs coraš§es [havas tri koroj]", aludinte al la urbo kie li naski°is: Trŕs Coraš§es, Baur˙ kaj Santos.

Kariero de PelÚ

La unua laboro de PelÚ estis kiel poluranto de ■uoj. Sed Šiam li revis i°i futballudisto.

La futbalkariero de PelÚ komenci°is frue. Ludinte por malmultaj amatoraj teamoj kiel Baquinho kaj Sete Setembro, li estis malkovrata de fama brazila ludisto je Monda Pokalo Waldemar de Brito kiel 11-jara°a ludanto de Ameriquinha, teamo sen trejnisto. De Brito rimarkis la lerta╝ojn de PelÚ kaj invitis lin ali°u al juna kategorio de teamo organizata de si (Clube AtlÚtico Baur˙). Kiam PelÚ 15-jari°is, en 1956, de Brito prenis lin al la urbo SŃo Paulo por ke li provu ludi por la profesia klubo Santos Futebol Clube (SFC). Tiun tagon de Brito diris al la estroj de la teamo ke "Ăi tiu knabo estos la plej bona futballudisto de la mondo".

La unua montri°o de PelÚ venis la 7-an de Septembro, 1956, kiam li ludis anstatařante la centra avanulo Del Vecchio. Li eniris la matŠon kaj faris la sesan el sep goloj por venko je 7-1 favore al Santos . Li metis sian golon je la 36-a minuto, ricevinte la pilkon post ludo inter Raimundinho kaj Tite. La pilko iris al PelÚ en la grandan areon kaj, kvankam li estis Širkařata de arieruloj, li ╝etis la pilkon al la golejo kaj °i pasis sub la korpo de la golulo Zaluar. Zaluar fari°is fama kiel la unua golulo kiu ricevis golon de la elstara PelÚ. De tiam, la voja°o al la supro estis rapida. Li registris kvar golojn por Santos dum sia unua ligmatŠo. Dum la venonta sezono, li jam estis plentempa ludisto kaj je la fino li estis la plej bona golfaristo de la ligo de la ■tato SŃo, kun 32 goloj.

Frustracio de Corinthians

Dum 10 jaroj, kiam PelÚ ludis por Santos, Corinthians do Dum 10 jaroj, kiam PelÚ ludis por Santos, Corinthians do Parque de SŃo Jorge venkis nek eŠ je unu matŠo kontrař la teamo de la "Nigra Perlo". La rezultoj estis kiel sekvas:Parque de SŃo Jorge venkis nek eŠ je unu matŠo kontrař la teamo de la "Nigra Perlo". La rezultoj estis kiel sekvas:

14-a de Septembro, 1958: Santos 1-0, golo de PelÚ
07-a de Decembro, 1958: Santos 6-1, kvar goloj de PelÚ
30-a de Aprilo, 1959: Santos 3-2, unu golo de PelÚ
26-a de Ařgusto, 1959: Santos 3-2, unu golo de PelÚ
27-a de Decembro, 1959: Santos 4-1, du goloj de PelÚ
31-a de Julio, 1960: Egaligitaj je 1-1, golo de PelÚ
30-a de Novembro, 1960: Santos 6-1, unu golo de PelÚ
03-a de Decembro, 1960: Egaligitaj je 1-1
23-a de Septembro,1962: Santos 5-2, unu golo de PelÚ
03-a de Novembro,1962: Santos 2-1, unu golo de PelÚ
03-a de Marto, 1963: Santos 2-0, du goloj de PelÚ
21-a de Septembro,1963: Santos 3-1, tri goloj de PelÚ
14-a de Decembro, 1963: Egaligitaj je 2-2, PelÚ ne ludis
18-a de Marto, 1964: Santos 3-0, unu golo de PelÚ
30-a de Septembro,1964: Egaligitaj je 1-1, golo de PelÚ
06-a de Decembro, 1964: Santos 7-4, kvar goloj de PelÚ
15-a de Aprilo, 1965: Egaligitaj je 4-4, kvar goloj de PelÚ
29-a de Ařgusto, 1965: Santos 4-3, du goloj de PelÚ
14-a de Novembro,1965: Santos 4-2, unu golo de PelÚ
08-a de Oktobro, 1966: Santos 3-0
17-a de Decembro,1966: Egaligitaj je 1-1, PelÚ ne ludis
13-a de Majo, 1967: Egaligitaj je 1-1, golo de PelÚ
10-a de Septembro,1967: Santos 2-1, PelÚ ne ludis
10-a de Decembro, 1967: Santos 2-1, unu golo de PelÚ

La unuan matŠon kiam Corinthians venkis post tiu periodo okazis la 6-an de Marto, 1968, je 2-0 poentoj.

Ne longe post la unua sezono de PelÚ por SFC, Sylvio Pirilo, la tiama brazila nacia trejnisto, invitis PelÚ-on al sia teamo. 16-jara°a PelÚ, la 7-an de Julio , 1957, ludis unuafoje por la Brazila nacia teamo kontrař la Argentina teamo, kaj li faris la nuran golon por Brazilo. Brazilo perdis je 2-1 poentoj. Poste venis la Monda Pokalo je 1958, kaj la mondo komencis scii pri la Nigra Perlo. Lia miriga rapideco kaj liaj mortigaj piedbatoj ■ajnis nekredeblaj. Tiel rapide kiel li eniris al la ludejo la amasoj ekeksplodus je krioj kaj kantoj de °ojo. En 1961, post kelkaj matŠoj de SFC en Eřropo, la franca ╝urnalistaro donis al PelÚ la surnomon "La Re°o".

PelÚ je la Monda Pokalo

PelÚ ludis je kvar Mondaj Pokaloj: en Svedio en 1958, en Ăilio en 1962, en Anglio en 1966, kaj en Meksiko en 1970. Li registris 12 golojn dum 14 matŠoj je Monda Pokalo.

En Svedio en 1958

La unua matŠo ludita de PelÚ je Ši tiu monda pokalo estis la tria por Brazilo, kontrař la Unui°intaj Sovetaj Socialistaj Respublikoj (USSR). Li partoprenis la matŠon post peto de la elstaruloj de la teamo, kiuj parolis al Vicente Feola por ke li bringu PelÚ-on kaj Garrincha-n al la ludejo venkinte je la unu matŠo je 3-0 kontrař Ařstrio kaj egaliginte kontrař Anglio je 0-0. Dum tiu matŠo kontrař la Soveta Unio PelÚ ne faris golon, sed Brazilo venkis je 2-0 pere de goloj de Vavß. Dum la posta matŠo PelÚ faris la nuran golon. Dum la antařfinala matŠo kontrař Francio, venkita de Brazilo je 5-2, PelÚ havis tri golojn, Vavß unu, kaj Didi unu alian. Finale, kontrař Svedio, PelÚ faris du golojn (vidu videofilmon pri golo), Vavß du, kaj Zagalo unu por venki antař Svedio je 5-2 poentoj.

En Ăilio en 1962

Jam je la unua Brazila matŠo, kontrař Meksiko, PelÚ registris unu golon, kaj Brazilo venkis. Oni kredis ke Ši tiu pokalo estus PelÚ-a pokalo, sed bedařrinde °i frue fini°is por la juna superulo. Post dek minutojn ludinte kontrař Ăehoslovakio li trostreŠis muskolon kaj devis forlasi la turniron. Amarildo anstatařis PelÚ-on, kaj la pokalo i°is pokalo de ManÚ Garrincha.

En Anglio en 1966

Ůajnis ke Šio agis kontrař Brazilo dum tiu Ši pokalo. Iamaniere, 43 ludistoj estis kunvokataj al la teamo, sed kiam la teamo alvenis al Eřropo du el la plej bonaj ludistoj, golulo Valdir kaj avanulo ServÝlio, estis apartigataj. Je la unua matŠo Brazilo venkis antař Bulgario je 2-0, pere de unu golo en╝etita de PelÚ kaj unu de Garrincha. Poste la teamo malvenkis antař Hungario je 3-1, kaj je la tria matŠo portugaloj perforte lezis kaj forigis PelÚ-on el la ludkampo.

En Meksikio en 1970

Tiu Ši estis la turniro kiu permesis al Brazilo preni al hejmo por Šiam la pokalon Jules Rimet. Je la unua matŠo, ili venkis antař Ăehoslovakio je 4-1, pere de du goloj de Jairzinho, unu de PelÚ, kaj unu de Rivelino. Post la Ăehoj, Anglio malvenkis je 1-0, pere de golo de Jairzinho. Alia venko estis tiu kontrař Rumanio, venkinte Brazilo je 3-2 pere de du goloj de PelÚ kaj unu de Jairzinho. Brazilo poste batis Peruon je 4-2. Je la antařfinalo, kontrař Urugvajo, Brazilo registris 3-1. Je la finalo kontrař Italio, Brazilo venkis je 4-1 pere de goloj de PelÚ (vidu videofilmon pri golo), GÚrson, Jairzinho, kaj Carlos Alberto. Je Ši tiu pokalo PelÚ faris la tri plej bonajn "preskař golojn" en Historio, kaj famigis la anglan golulon Banks pro la plej bona haltigado dum la historio de la Monda Pokalo, kiam Banks haltigis unu el la kap╝etojn de PelÚ.

Tri sezonoj kun la Cosmos de Novjorko

"Ăio komenci°is en 1971 kiam kun Santos FC mi estis en Kingstono, Jamajko, kaj min vizitis S-ro Clive Toye, °enerala administranto de nova teamo en Novjorko nomita Cosmos; Phill Woosnam, kiu poste fari°us membro de NASL (Futbala Ligo el Nordameriko); kaj Kurt Lamm, °enerala sekretario de la US Soccer Ferderation (Usona Federacio pri Futbalo). Ili deziris scii Šu mi ludus en Usono por Cosmos post mia emeriti°o el Santos. Kiam profesoro Mazzei tradukis iliajn mesa°ojn , mi diris, 'Profesoro, diru al ili ke ili estas frenezaj! Post Santos mi ludos por neniu alia!' Tri jarojn poste, post mia lasta matŠo por Santos, Clive Toye telefonis al mi el Novjorko kaj diris ke Cosmos volis paroli al mi pri ebla kontrakto. Post ses monatoj kaj kunvenoj Šie Širkař la mondo, mesa°oj, telegramoj, telefonvokoj, mi deziris akcepti la proponon de Warner Communications, posedanto de Novjorka Cosmos, por denove profesie ludi dum tri plu sezonoj ".

-PelÚ
Hejmopa°o de PelÚ.

Neforgesebla PelÚ

PelÚ estis homo kiu povis inspiri amasojn. Je la malfruaj 1960-aj, kiam li kaj sia teamo, Santos, iris al Ni°erio por ludi kelkajn amikecajn matŠojn, la tiama civitana milito haltis dum la dařro de lia vizito. Kiam li alvenis al Usono por ludi por la Novjorka Cosmos li sola bringis milojn da popoloj al la stadiono. PelÚ estis kaj ankař estas idolo por miliardoj da personoj. Kun respekto oni prononcas lian nomon Širkař la mondo.

Multaj aliaj famuloj estas dirintaj menciinda╝ojn pri PelÚ:

"'Kiel oni literumas PelÚ-on?' D-I-O."
The Sunday Times, Londona ╝urnalo.

"Se PelÚ ne estus naski°inta kiel homo, li estus naski°inta kiel pilko."
Armando Nogueira, Brazila ╝urnalisto.

"Kiel PelÚ ne estas tiel malfacile en╝eti 1,000 golojn, sed en╝eti unu golon kiel PelÚ vere estas."
Carlos Drummond de Andrade, Brazila poeto.

"Post la kvina golo mi volis aplařdi lin."
Sigge Parling, Sveda arierulo kiu devis kontraři PelÚ-on dum la tuta finalo de la Monda Pokalo de 1958

"Mi pensis: li konsistas el karno kaj osto kiel mi . Mi eraris".
Tarciso Burnigch, Itala arierulo kiu devis kontraři PelÚ-on dum la finalo de la Monda Pokalo en 1970 .

"Aha, diable, kiel populara vi estas!"
Robert Redford vidinte PelÚ-on fari dekojn da subskribojn en Novjorko dum samtempe neniu petis subskribon de li .

"PelÚ neniam mortos."
Edson Arantes do Nascimento - PelÚ.

En 1993, PelÚ estis agnoskata kiel elstarulo Še la Ařlo de Famo pri Usona Futbalo (United States Soccer Hall of Fame). Post voja°o al Lima, Peruo, por ludi matŠon, oni metis enskriba╝on sur la muron de stadiono: "Ăi tie ludis PelÚ". Iam li eŠ Šesigis militon en Ni°erio: subskribinte 48-horan militpařzon kun Biafro, ambař flankoj povis Šeesti ludadon de PelÚ je demontraj matŠoj. Kiam PelÚ lasis la nacian teamon la 18-an de Julio, 1971, 200,000 homoj ploris Še la monumenta stadiono MaracanŃ, kaj li donis sian historian Šemizeton 10-an al 10-jara°a knabo.

PelÚ estas la nura homo kiu venkis je tri mondaj pokaloj kiel ludisto (en 1958, 1962, kaj 1970), kaj en╝etis 1,281 (ař 1284) golojn dum 1,363 profesiaj matŠoj, kiu probable estas la rekordo je futbalo. Tio signifas ke dum lia profesia kariero li avera°e en╝etis po 0.93 golojn je Šiu matŠo. En 1959 li establis la rekordan nombron da goloj (126 goloj) dum unu sezono je la Pařla Ligo (SŃo Paulo). La 21-an de Novembro, 1964, li en╝etis ok golojn dum nura matŠo kontrař Botafogo de Rio de Janeiro. La 19-an de Novembro, 1969, li faris sian faman 1,000-an golon ╝etinte penalon je la 34-a minuto de matŠo kontrař Vasco da Gama kaj dediŠis °in "...para as criancinhas pobres do Brasil...." (al la malriŠaj knaboj de Brazilo), al la maljunuloj, kaj al la suferantoj de Brazilo. PelÚ ankař partoprenis la turnirojn de la Pokalo Liberintoj (Copa Libertadores) dum tempo konsiderita kiel "Ora A°o" de tiu pokalo, de 1960 °is 1963, kiam la fama Urugvaja teamo Pe˝arol ludis kontrař la legenda Santos je la finaloj. Pe˝arol venkis en 1960 kaj '61, kaj Santos estis Šampiono la aliajn du jarojn.

PelÚ difinis la rolon de armanta halfo. Li ludis kun kelkaj el la plej elstaraj Brazilaj ludistoj de Šiuj tempoj: Vavß, Didi, Garrincha, kaj aliaj. Multaj homoj diris ke PelÚ estus la plej bona ludisto ludante je kia ajn pozicion. Iam PelÚ insistis ludi kiel golulo por Santos. La 19-an de Januaro, 1964, li anstatařis Gilmar, la golulo de Santos, kiu estis elpelata el la ludkampo, je la antařfinala matŠo de la Pokalo "Brazilo". En╝etinte tri golojn, dum kvin minutoj, PelÚ ludis kun la Šemizeto numero 1 kaj faris du spektaklajn golnuligojn kiuj savis lokon por Santos je la finalo.

Adiařo al Santos

PelÚ ludis siajn lastajn 21 minutoj por Santos Futebol Clube dum matŠo la 3-an de Oktobro, 1974. Komenci°inte je la 9:08 ptm Santos venkis je 2-0 poentoj sur Ponte Preta, pere de golo en╝etita de Clßudio AdŃo kaj ařtogolo de Geraldo. Sed la matŠo jam fini°is por la fervoruloj kiam

"Aos 21 minutos de jogo, quando PelÚ, inesperadamente, pegou a bola com as mŃos, ajoelhou-se no meio do gramado e ergueu os brašos, a torcida que estava em Vila Belmiro nŃo p˘de negar-se a um momento de surpresa. Mas, foi apenas um momento. Logo, ela compreendeu que PelÚ estava determinando o final de sua carreira de maior jogador de futebol de todos os tempos."

["Je la 21-a minuto, neatendite, PelÚ per ambař manoj prenis la pilkon, genui°is en la mezo de la kampo, kaj levis siajn brakojn. La amaso Še Vila Belmiro havis minuton da surprizo. Sed estis nur minuton. Tuj la amaso komprenis ke PelÚ estas sciiginta la finon de sia kariero kiel la plej bona futballudisto de Šiuj tempoj"].

Tiel konkludis la kariero de PelÚ kun la stria Šemizeto de Santos. Poste Novjorka Cosmos bringis al si la elstaran PelÚ por ke li ludu en Usono kaj tiel popularigu la sporton en tiu lando . Kaj certe, perfekte farinda afero estis por PelÚ popularigi kiu ajn aferon lař sia volo, pere de sia famo, talento, kaj universala figuro.

Fontoj: A Tribuna de Santos, Magazino de Umbro Preferred Players' Club, Futbalo! La Sporto kaj la Monda Pokalo, Rizzoli, New York, Hejmopa°o de PelÚ, kaj Carlos Santoro

statistics.jpg (1238 bytes)guestbook.jpg (6475 bytes)guestbook_text.jpg (7332 bytes)add.jpg (4327 bytes)add_text.jpg (4729 bytes)

(Se vi ne povas klare vidi Šiujn esperantajn literojn, bonvolu venigi al vi LATIN-3-TIPAROJN tařgajn por legi tiujn Ši pa°ojn!)

 



      

 




digits.net
www.digits.net
7/1996